Κατηγορία: Λογοτεχνία

Bettina Wilpert
Nichts, was uns passiert
[Αυτά δεν συμβαίνουν σ’ εμάς]

Μυθιστόρημα

Αυτά συμβαίνουν παντού

Με μια πρώτη ματιά, θα έλεγε κανείς ότι το ντεμπούτο της Bettina Wilpert, με τίτλο nichts, was uns passiert (Αυτά δεν συμβαίνουν σ’ εμάς) εντάσσεται στο πεδίο της αντιπαράθεσης γύρω από το ζήτημα «Me too». Ωστόσο, όταν γράφτηκε το βιβλίο, η αντιπαράθεση αυτή δεν είχε καν αρχίσει ακόμα. Παρ’ όλα αυτά, το μυθιστόρημα μιλά για έναν νεαρό που κάνει σεξ με μια νεαρή, παρά τη θέλησή της. Η ιστορία στρέφεται γύρω από το ερώτημα κατά πόσο πρόκειται για βιασμό ή όχι. Από τη σκοπιά ενός ανώνυμου αφηγητή με χαρακτηριστικά ρεπόρτερ, το συγκεκριμένο ερώτημα φωτίζεται από διάφορες οπτικές γωνίες. Το γεγονός ότι δεν δίνεται σαφής απάντηση καθιστά το μυθιστόρημα ένα συναρπαστικό λογοτεχνικό πείραμα.

Η υπόθεση διαδραματίζεται σε ένα περιβάλλον, όπου κανείς δεν θα περίμενε «να συμβεί κάτι τέτοιο». Η Bettina Wilpert μας οδηγεί στο πανεπιστημιακό περιβάλλον της Λειψίας, της πιο τρέντι και κουλτουριάρικης πόλης στις ανατολικές επαρχίες της Γερμανίας. Και δεδομένου ότι ζει και η ίδια εκεί, κατορθώνει να αφηγηθεί την ιστορία της με εξαιρετική αυθεντικότητα, μολονότι δεν επεξεργάζεται ένα πραγματικό γεγονός, αλλά μια επινοημένη κατάσταση. Η σχεδόν τριαντάχρονη Άννα κατάγεται από οικογένεια Ουκρανών μεταναστών, έχει μόλις ολοκληρώσει τις σπουδές της στη μετάφραση και δουλεύει ευκαιριακά σε μια μπιραρία. Ο σχεδόν συνομήλικός της Γιόνας κάνει το διδακτορικό του στην ουκρανική ποπ λογοτεχνία. Οι δυο τους γνωρίζονται μέσω κοινών φίλων, ανακαλύπτουν ότι έχουν πολλά κοινά θέματα για συζήτηση, προπάντων σε πολιτικά ζητήματα, και κάνουν μια φορά σεξ, αλλά χωρίς συναισθηματική δέσμευση.

Ξανασυναντιούνται σε ένα πάρτι, στο διαμέρισμα που μοιράζεται ο Γιόνας με τον συγκάτοικό του. Όταν η Άννα πίνει μέχρι να μεθύσει, ο Γιόνας την πηγαίνει στο δωμάτιό του και ζητά να κάνει σεξ μαζί της. Η Άννα παραείναι αδύναμη για να αντισταθεί. Αργότερα υποστηρίζει ότι είπε «όχι». Αντίθετα, ο Γιόνας ισχυρίζεται ότι δεν το άκουσε. Όταν η Άννα ξυπνά, νιώθει σωματικά κακοποιημένη και ψυχικά τραυματισμένη. Ύστερα από τρεις μήνες, κατά τους οποίους παραπαίει ανάμεσα στην κατάθλιψη και στην οργή, καταγγέλλει τον Γιόνας στην αστυνομία. Όμως, η προκαταρκτική έρευνα διακόπτεται, ελλείψει ενδείξεων βίας. Ωστόσο, η υπόθεση διαδίδεται στον κύκλο των κοινών φίλων και γνωστών, με αποτέλεσμα να σχηματιστούν σκληρά μέτωπα και να οδηγηθεί ο Γιόνας σε κοινωνική απομόνωση, έστω και μόνο με την απλή υποψία του βιαστή.

Για το υλικό του μυθιστορήματός της η Bettina Wilpert έκανε έρευνα σε διαδικτυακά φόρουμ και συμβουλεύτηκε μια κοινωνική παιδαγωγό, μια νομικό, μια ψυχολόγο και μια αστυνόμο της υπηρεσίας δίωξης εγκλήματος. Η γλώσσα της είναι κοφτή, νηφάλια και ανεπιτήδευτη, με εξαίρεση ορισμένες εκφράσεις, με τις οποίες η συγγραφέας υπογραμμίζει ότι η αφήγηση έχει χαρακτήρα συνέντευξης. Παρ’ όλη τη λακωνικότητα, η γραφή της είναι παραστατική και επιτρέπει στον αναγνώστη να μεταφερθεί στη θέση των εμπλεκομένων προσώπων, τόσο των δύο πρωταγωνιστών όσο και των πολυάριθμων παρατηρητών που παίρνουν τον λόγο. Διατηρώντας αυστηρά ουδέτερη στάση και απέχοντας από οποιαδήποτε ηθική κρίση, η συγγραφέας πετυχαίνει τον στόχο της να βάλει τους αναγνώστες να προβληματιστούν για τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιμετωπίζει τις σεξουαλικές επιθέσεις και τις ψυχολογικές και νομικές συνέπειές τους, αλλά και τις επιπτώσεις για τη δυναμική της ομάδας. Ένα εξαιρετικά επίκαιρο βιβλίο, το οποίο αποτυπώνει τη ζωή νεαρών Γερμανών ανάμεσα στην πανεπιστημιούπολη και στη σκηνή της μεγαλούπολης.

Μετάφραση: Γιάννης Καλιφατίδης
Kristina Maidt-Zinke

Κείμενο: Kristina Maidt-Zinke, 20.12.2018

Η Kristina Maidt-Zinke [Κριστίνα Μάιντ-Τσίνκε] είναι δημοσιογράφος. Εργάζεται ως κριτικός λογοτεχνίας, μουσικοκριτικός, επιμελήτρια και μεταφράστρια. Ζει στο Μόναχο.