Κατηγορία: Παιδικό και εφηβικό βιβλίο

Reinhard Kleist
Knock Out! Die Geschichte von Emile Griffith
[Νοκ άουτ! Η ιστορία του Εμίλ Γκρίφιθ]

Graphic Novel

Ο μειλίχιος πυγμάχος

Και μόνο οι πρώτες σελίδες αρκούν για να μαγνητίσουν τον αναγνώστη: Μακρόστενες, κάθετες εικόνες παραπέμπουν στο πίσω μέρος ενός παλιού, τυπικού νεοϋορκέζικου οικοδομικού συγκροτήματος. Με ένα σκίτσο επιτυγχάνεται μια κινηματογραφικού τύπου αλλαγή πλάνου, βλέπουμε μια πόρτα στο ισόγειο – μια αντρική φιγούρα βγαίνει στο σοκάκι και τρεκλίζει από το μεθύσι. Στις επόμενες σελίδες πέφτει θύμα νεαρών τραμπούκων, που παραμόνευαν άνανδρα: Ένας μαύρος που βγαίνει από γκέι μπαρ; Ούτε το ένα ούτε το άλλο μπορούν να χωνέψουν. Το ότι αυτός ο μεσήλικας υπήρξε κάποτε κοσμοξάκουστος –μα και διαβόητος– πυγμάχος δεν τον ωφελεί σε κάτι στην προκειμένη περίπτωση. Τον ξυλοκοπούν.
 
Ο τρόπος παρουσίασης είναι χαρακτηριστικός του ύφους του Βερολινέζου εικονογράφου Ράινχαρντ Κλάιστ. Η αισθητική θυμίζει κλασικά, ασπρόμαυρα φιλμ νουάρ του αμερικανικού κινηματογράφου. Με αιχμηρό τρόπο, ο Κλάιστ σκιαγραφεί τον κεντρικό χαρακτήρα του, έναν συντετριμμένο ήρωα, όσο εξελίσσεται η δευτερεύουσα αυτή πλοκή, προτού ξεκινήσει στη συνέχεια το κεντρικό φλας μπακ, το οποίο ιχνογραφεί τις σημαντικότερες γραμμές της ζωής του μαύρου πυγμάχου Εμίλ Γκρίφιθ (Emile Griffith, 1938-2013). Λόγω της ρωμαλέας κορμοστασιάς του, ο νεαρός τότε υπάλληλος καπελάδικου έρχεται από νωρίς σε επαφή με τον Μίστερ Κλάνσι, προπονητή πυγμαχίας, ο οποίος σύντομα κιόλας του κανονίζει τον πρώτο του αγώνα.

Η τραυματική εμπειρία του Γκρίφιθ χρονολογείται στο 1962: Τραυμάτισε στο ρινγκ τόσο σοβαρά τον Μπένι Παρέτ, πρωταθλητή κόσμου στην κατηγορία ημιμεσαίων βαρών, που εκείνος έπεσε σε κώμα και εξέπνευσε λίγες μέρες αργότερα. Αυτός ήταν ο πρώτος αγώνας πυγμαχίας με μοιραία κατάληξη που μεταδόθηκε ζωντανά από την τηλεόραση.
Παρόλο που επρόκειτο για ατύχημα, ο Εμίλ Γκρίφιθ έπρεπε να ζήσει όλη του τη ζωή με αυτή την ενοχή – ο Κλάιστ προσωποποιεί αυτή την ενοχή στη μορφή ενός συχνά επανερχόμενου νυχτερινού «δαίμονα», ο οποίος επισκέπτεται τον Γκρίφιθ σε δύσκολες στιγμές.
 
Μεγαλωμένος στις Παρθένους Νήσους της Καραϊβικής, ο Γκρίφιθ ξεκίνησε νωρίς καριέρα πυγμάχου, ωστόσο κατά βάθος ήταν ένας μάλλον ήπιος άνθρωπος, ο οποίος μάλιστα λάτρευε να σχεδιάζει γυναικεία καπέλα. Η μεταφορά αυτής της εντυπωσιακής ζωής σε κόμικ δείχνει με τρόπο συγκινητικό πόσο διχασμένος πρέπει να ήταν ένας ομοφυλόφιλος άντρας τη δεκαετία του ‘60 στον χώρο της πυγμαχίας.

Παρά τα πολλά προβλήματα, παρά τους συμβιβασμούς, τον στιγματισμό και τα χτυπήματα κάτω απ’ τη μέση, ο Γκρίφιθ πάντοτε στεκόταν πάλι στα πόδια του και κατάφερε τελικά να ζήσει όπως ήθελε: ως ανοιχτά ομοφυλόφιλος, όχι όμως και επιδεικτικά – στο αναδυόμενο τότε ομοφυλοφιλικό κίνημα των ΗΠΑ δεν έλαβε ενεργά δράση.
 
Ο Ράινχαρντ Κλάιστ, γεννημένος το 1970, αναδείχθηκε από νωρίς με κόμικς βιογραφιών περίφημων μουσικών, όπως του Τζόνι Κας («Cash - I see a Darkness», 2006 / Johnny Cash. Μετάφραση: Γεωργία Σακάτου. Οξύ, 2009) ή του Νικ Κέιβ («Mercy on me», 2017 / Nick Cave: Mercy on Me. Μετάφραση: Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης. Ηλίβατον, Οξύ, 2017), αλλά και του Φιντέλ Κάστρο («Castro», 2010 / Κάστρο. Μετάφραση: Αντώνης Μπίκος. Γνώση, 2010) και από καιρό συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους κομίστες. Πριν από χρόνια απέδειξε ότι ο ενθουσιασμός για το άθλημα της πυγμαχίας μπορεί να μετουσιωθεί σε κόμικς: Στο γκράφικ νόβελ «Der Boxer» (2012 / Ο Μποξέρ. Μετάφραση: Γεωργία Τσάκωνα. Ηλίβατον, 2016) παρουσίασε το πορτραίτο του Πολωνοεβραίου Χέρτζκο Χαφτ, ο οποίος χάρη στο ταλέντο του στην πυγμαχία κατόρθωσε να επιζήσει στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στο «Νοκ Άουτ», με το εκφραστικό, γεμάτο αντιθέσεις σχεδιαστικό ύφος του, καθώς και με έναν απέριττο αφηγηματικό τρόπο, ο εικονογράφος πετυχαίνει και πάλι να αφηγηθεί με ψυχολογική ακρίβεια μια συναρπαστική μελέτη χαρακτήρα για έναν μποξέρ που μέχρι και σήμερα υποβιβάζεται άδικα στην εικόνα ενός «φονιά».

Μετάφραση: Μαριάννα Χάλαρη
Ralph Trommer

Κείμενο: Ralph Trommer, 29.01.2020