Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Οικολογία και βιωσιμότητα στην τρέχουσα παραγωγή παιδικών βιβλίων

Wie Fliegenpilz Henri das Laufen lernte, um einen Baum zu retten
© Fischerverlage

Ελάτε να προστατέψουμε όλοι μαζί τη φύση!
 
Μετά τα μπεστ σέλερ του για ενήλικες, ο Peter Wohlleben κατάφερε με τα Hörst Du, wie die Bäume sprechen? [«Ακούς πώς μιλούν τα δέντρα;»] και Weißt Du, wo die Tiere wohnen? [«Ξέρεις πού κατοικούν τα ζώα»] να ξυπνήσει το ενδιαφέρον και των παιδιών για το δάσος και τη φύση. Πλέον υπάρχουν πολλά παιδικά βιβλία που στρέφουν την προσοχή στην προστασία του περιβάλλοντος και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής: Ιστορίες για μεγαλόφωνη ανάγνωση, εύχρηστα βιβλία γνώσεων για το μάθημα ή ένα εφηβικό βιβλίο γραμμένο από μια νεαρή ακτιβίστρια για το κλίμα, που μιλά για την αλλαγή στη ζωή της και δίνει πρακτικές συμβουλές σε ενδιαφερόμενους εφήβους.
 

Βιβλίο για μεγαλόφωνη ανάγνωση
 
Ο Daniel Napp, που δημιούργησε τον αρκούδο των εικονογραφημένων βιβλίων, τον Dr. Brumm, έχει αποκτήσει εδώ και χρόνια μια τεράστια κοινότητα οπαδών. Ωστόσο, ο εικονογράφος από το Μύνστερ όχι μόνο σχεδιάζει εξαιρετικά, αλλά και αναδείχθηκε σε έναν  ευαίσθητο και ενδιαφέροντα συγγραφέα για λίγο μεγαλύτερα παιδιά. Το Wie Fliegenpilz Henri das Laufen lernte, um einen Baum zu retten [«Πώς ο αμανίτης ο μυγοκτόνος Χένρι έμαθε να περπατά για να σώσει ένα δέντρο»] (2020) είναι η νέα, διασκεδαστική του ιστορία – μια ιστορία που, συν τοις άλλοις, πραγματεύεται ένα σημαντικό θέμα. «Πριν από μερικά χρόνια, στο Μύνστερ επρόκειτο να κόψουν δύο πολύ παλιά πλατάνια για να μπορέσουν να χτίσουν ένα εμπορικό κέντρο», θυμάται ο Napp. Την ίδια τύχη θα είχε και το δέντρο που με μεγάλο αγώνα σώζουν η Νίνα και ο αμανίτης ο μυγοκτόνος. Ζωντανοί διάλογοι κάνουν τα παιδιά που ακούνε την ιστορία να αγωνιούν μαζί με τους ήρωες και δείχνουν πόσο σημαντικές είναι παρόμοιες δράσεις διάσωσης.

Napp


Βιβλίο γνώσεων
 
Η κινητοποίηση των παιδιών ώστε να αναλάβουν τα ίδια δράση είναι μέλημα και της Kristina Scharmacher-Schreiber. Η συγγραφέας το πετυχαίνει με ένα τεκμηριωμένο, εύληπτο βιβλίο γνώσεων που το ζωντανεύουν επίσης η εικονογράφηση αλλά και οι πίνακες με πλούσιες πληροφορίες. Το Wie viel wärmer ist 1 Grad? Was beim Klimawandel passiert [«Πόσο περισσότερη ζέστη σημαίνει ένας βαθμός Κελσίου; Τι συμβαίνει στην κλιματική αλλαγή»] (2019) έλαβε τον Οκτώβριο του 2019 το βραβείο βιβλίων γνώσεων EMYS. «Ήθελα να σκιαγραφήσω μια ρεαλιστική εικόνα χωρίς να προκαλέσω φόβο στα παιδιά. Αυτό δεν είναι τόσο απλό, αν δει κανείς τις τεράστιες επιπτώσεις που έχει ήδη η κλιματική αλλαγή σε όλο τον κόσμο», λέει η συγγραφέας. Προκειμένου να συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος, το βιβλίο είναι από 100% ανακυκλωμένο χαρτί, χωρίς πλαστικοποίηση, ενώ έχουν χρησιμοποιηθεί μελάνια χωρίς ορυκτέλαια.
 
Όταν γεννήθηκε στην εικονογράφο και συγγραφέα από τη Λειψία Gerda Raidt η ιδέα για το Müll – Alles über die lästigste Sache der Welt [«Σκουπίδια – Τα πάντα γύρω από το πιο ενοχλητικό πράγμα στον κόσμο»] (2019), η ίδια είχε την εντύπωση ότι υπάρχουν πολύ λίγα βιβλία για το περιβάλλον. «Παρόλο που είναι πιο εύκολο να πιάσεις συζήτηση για ένα θέμα με αφορμή ένα παιδικό βιβλίο. Εκτός αυτού, τα παιδιά είναι συνήθως πιο πρόθυμα για αλλαγές απ’ ό,τι οι μεγαλύτεροι άνθρωποι και μπορούν πιο εύκολα να  δώσουν μια νέα ώθηση σε παγιωμένες συμπεριφορές». Στο βιβλίο, όχι μόνο μαθαίνουμε πολλά πράγματα για το τρέχον πρόβλημα των απορριμμάτων και γνωρίζουμε πτυχές της ιστορικής του διάστασης, αλλά διαβάζουμε και για την κατάσταση που επικρατεί σε άλλες χώρες και για το πώς μπορούμε να δραστηριοποιηθούμε οι ίδιοι – κι έτσι να μη χρειάζεται να κατεβάζουμε κάθε μέρα τα σκουπίδια.
 
Έντονα πρακτικό προσανατολισμό έχει το εύχρηστο βιβλίο γνώσεων της Dela Kienle, Plastik? Probier´s mal ohne! Worin Kunststoffe enthalten sind und wie wir sie einsparen können [«Πλαστικό; Δοκίμασε χωρίς αυτό! Πού περιέχονται οι πλαστικές ύλες και πώς μπορούμε να περιορίσουμε τη χρήση τους»] (2019). Η ίδια η Kienle άλλαξε σταδιακά πολλά στην καθημερινότητά της κατά τη διάρκεια των ερευνών της. «Πολλά παιδιά θέλουν να κάνουν κάτι για το περιβάλλον, και το θέμα του πλαστικού είναι από τα λίγα στα οποία μπορούν εύκολα να πετύχουν κάτι» λέει η Kienle. Εκτός από την τρομακτική διαπίστωση ότι κάθε Γερμανός παράγει κατά μέσο όρο 37 κιλά πλαστικά απορρίμματα, η συγγραφέας δίνει στους αναγνώστες της και 30 πολύ πρακτικές συμβουλές για να μειώσουν τη χρήση του πλαστικού.
 
Kienle, Steingasser, Wessel


Λεύκωμα
 
Η Jana Steingässer είναι της άποψης ότι καθένας πρέπει να βρει τη δική του απάντηση για το τι του φαίνεται εφικτό σε ό,τι αφορά την προστασία του κλίματος. Η δημοσιογράφος έκανε με την εξαμελή της οικογένεια ένα ταξίδι εξερεύνησης. Μαζί με τον άντρα της, τον φωτογράφο Jens Steingässer, παρουσίασε στη συνέχεια μια εξαιρετική καταγραφή των ταξιδιωτικών τους εντυπώσεων, το Paulas Reise oder Wie ein Huhn uns zu Klimaschützern gemacht hat [«Το ταξίδι της Πάουλα ή Πώς μία κότα μάς έκανε να αναλάβουμε δράση για την προστασία του κλίματος»] (2019). Γροιλανδία, Άλπεις, Νότια Αφρική και Αλβανία… Η κόρη τους, Πάουλα, ενθουσιάζεται με αυτές τις μακρινές και πολύ διαφορετικές χώρες, ταυτόχρονα όμως βλέπει τις εν μέρει ήδη πολύ σοβαρές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στα διάφορα μέρη του κόσμου. Έτσι, επιστρέφοντας στη Γερμανία, αποφασίζει να δραστηριοποιηθεί η ίδια για την προστασία του κλίματος.  
 
Βιβλίο γνώσεων
 
Δράση για την προστασία του κλίματος αποφάσισε το 2019 να αναλάβει και η Franziska Wessel. Χάρη στο βιβλίο της You for future [«Εσύ για το μέλλον»] (2020) –που το έγραψε μαζί με τον πατέρα της, Günther Wessel– μπορούν τώρα να επωφεληθούν και άλλοι έφηβοι από τις γνώσεις και τις πολύτιμες εμπειρίες της. «Ελπίζω η ουτοπία ενός κλιματικά δίκαιου κόσμου να γίνει πραγματικότητα, να μειωθούν οι ανισότητες και να ενισχυθεί η δημοκρατία» λέει η Wessel. Εύληπτη δομή, ελκυστικό layout και πολύ ενδιαφέρουσες καταγραφές των βιωμάτων της 16χρονης μαθήτριας, αλλά και πλούσιες σε πληροφορίες παρεκβάσεις στην κοινωνιολογία και τη φιλοσοφία – έτσι θα μπορούσαμε να περιγράψουμε το βιβλίο της Franziska Wessel. Επιπλέον, οι αναγνώστες θα βρουν σε αυτό πρακτικές συμβουλές για το πώς να στήσουν μια καμπάνια ή να διοργανώσουν μια διαδήλωση.
 
Όποιος ενδιαφέρεται για περισσότερες προτάσεις παιδικών βιβλίων γύρω από τη θεματική «Κλίμα, Περιβάλλον και Φύση», θα τις βρει στις μηνιαίες προτάσεις βιβλίων της Γερμανικής Ακαδημίας Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας που προσφέρει πλήρη και επίκαιρη ενημέρωση.
https://www.akademie-kjl.de/buch-app-empfehlungen/klima-umwelt-natur-buchtipp/
 
 
Η Antje Ehmann εργάζεται ως ελεύθερη επαγγελματίας δημοσιογράφος. Είναι μέλος και εισηγήτρια κριτικών επιτροπών στο χώρο της παιδικής και της εφηβικής λογοτεχνίας.


Μετάφραση: Πελαγία Τσινάρη