Literatura dla dzieci i młodzieży
Melanie Garanin
Mein Freund Rilke
[Mój przyjaciel Rilke]
Program promocji przekładów
Ten tytuł jest objęty programem promocji przekładów na język polski w latach 2025-2027.
Melanie Garanin Mein Freund Rilke
Szalony romans z bogiem poetów
Dziennikarka Ellen usiłuje wymknąć się wymknąć z nudnego spotkania w Worpswede, zorganizowanego ku czci Rainera Marii Rilkego, gdy nagle – bach! – wpada na pewnego mężczyznę. Od razu łapią wspólny język i co chwila wybuchają śmiechem. Ów pan w średnim wieku, podobnie zresztą jak sama Ellen, sprawia wrażenie, jakby trafił tu z innej epoki – w swoim staroświeckim garniturze, z wąsikiem i nienagannie uprzejmym, szarmanckim sposobem bycia. A do tego recytuje jeden wiersz Rilkego za drugim! Cóż, trudno zaprzeczyć: ma w sobie urok. Tylko kogo jej przypomina?
Dla czytelniczek i czytelników powieści graficznej „Mein Freund Rilke“ (Mój przyjaciel Rilke) dość szybko staje się jasne, że dziennikarka wpadła właśnie w ramiona samego Rilkego. Współczesna kobieta spotyka króla poezji sprzed stu lat! W trakcie lektury przekonujemy się jednak, że Ellen będzie potrzebowała nieco więcej czasu, by zorientować się, kim jest jej nowy znajomy – i to właśnie ona, która dotąd miała niewiele wspólnego z Rilkem i jego epoką, ma napisać dla magazynu internetowego artykuł na jego temat. Dzięki znajomości z tym dziwnym, sympatycznym i na swój sposób atrakcyjnym panem Ellen dostaje jednak potężny zastrzyk inspiracji, zagłębia się w temat i wyrusza w podróż do kolejnych miejsc związanych z poetą. Na pierwszy ogień idzie Paryż, gdzie spotyka go ponownie…
Autorką treści i rysunków tej „romantycznej powieści graficznej” jest pochodząca z Berlina animatorka filmowa i ilustratorka książek dla dzieci Melanie Garanin. Rainer Maria Rilke od dawna jest bliski jej sercu. Ten urodzony w 1875 roku w Pradze (wówczas należącej do Austro–Węgier), a zmarły w 1926 roku w Szwajcarii poeta do dziś uchodzi za jednego z najważniejszych niemieckojęzycznych liryków modernizmu. Wpisując się w obchody 150. rocznicy urodzin Rilkego, Garanin prezentuje swój nietypowy, pełen humoru romans komiksowy z Rilkem. Już w jej pierwszej, autobiograficznej powieści graficznej z 2020 roku -„Nils – Von Tod und Wut. Und von Mut” (Nils – o śmierci i złości. I o dzielności) poeta pojawił się na chwilę w postaci rysunkowej jako „przyjaciel” i „bratnia dusza” narratorki. Wiersze Rilkego dodawały bowiem rysowniczce otuchy, gdy straciła chorego na białaczkę syna. Ta poruszająca książka udowodniła, jak ta urodzona w 1972 roku rysowniczka potrafi z lekkością opowiadać o sprawach najcięższych. Jej kreskówkowe postaci mają w sobie zawsze coś ujmującego, są pełne ekspresji i życia.
Teraz, w „Mein Freund Rilke” (Mój przyjaciel Rilke), Melanie Garanin opowiada o swoim ulubionym poecie (który zresztą również zmarł na białaczkę) w sposób zaskakująco swobodny i bezpretensjonalny. Kiedy Ellen – współczesna kobieta, wyzbyta złudzeń wobec codzienności i małżeństwa z Volkerem, w którym namiętność dawno już wygasła – spotyka poetę z zupełnie innej epoki, dochodzi niemal do zderzenia kultur. A jednak rysowniczka ściąga „boga poetów” z piedestału, kiedy – wraz z Ellen jako narratorką – opowiada o jego życiu w kolejnych, celnie zarysowanych, epizodach. Szczególnie interesujący etap życia rozgrywa się w Paryżu, do którego przybywa Rilke jeszcze za młodu, by napisać monografię o rzeźbiarzu Auguście Rodinie, i zaczyna formułować oraz zapisywać swoje pierwsze przemyślenia o sztuce.
Ten równoległy sposób prowadzenia narracji nadaje powieści graficznej Garanin wyrazistą strukturę, a komiksowa opowieść, która z taką swobodą przekracza granice życia, śmierci i zmiennych kolei historii, zyskuje dzięki temu solidny fundament, nie tracąc niczego ze swojej lekkości. Podróżnicze, „globtroterskie” życie Rilkego – pełne romansów i przyjaźni z dziś już sławnymi kobietami, takimi jak Lou Andreas–Salomé czy Paula Modersohn–Becker, małżeństwa (szybko zaniedbanego) z rzeźbiarką Clarą Westhoff oraz (w dużej mierze ignorowanego) dziecka – zostaje tu przedstawione z lekkością i humorem. Podążamy za tokiem myśli, często rozbrajającym, uroczo roztrzepanej, tryskającej autoironią bohaterki, której znajomość z nieżyjącym, lecz w tym komiksie niezwykle żywym Rilkem przeradza się w absurdalną amour fou, w iście zwariowany romans. W rezultacie jesteśmy świadkami nie tylko szalonej historii miłosnej, lecz przy okazji dowiadujemy się również całkiem sporo o prawdziwym życiu Rilkego w środowisku artystycznej bohemy.
Lekka kreska Melanie Garanin sprawia, że lektura jest jeszcze przyjemniejsza. Najczęściej autorka rezygnuje z typowych dla komiksu chmurek, a nierzadko także i z tła, gdy w centrum znajdują się myśli lub dialogi. Co pewien czas wplata – wyróżnione na żółto – cytaty z Rilkego zaczerpnięte z jego najważniejszych utworów, przede wszystkim wierszy i listów.
Podobnie jak jej bohaterka, również sama rysowniczka odwiedziła w ramach pracy nad książką wiele miejsc związanych z Rilkem, by prześledzić i unaocznić jego rozwój: od dolnosaksońskiego Worpswede (gdzie poeta przez pewien czas mieszkał w kolonii artystycznej), przez Paryż po Sierre w Szwajcarii.
„Moim marzeniem było przedstawiać Rilkego w sposób pełen czułości i sprawić, by jak najwięcej czytelniczek i czytelników również go pokochało!”, podsumowuje Melanie Garanin. „Perspektywa kobiety, która się w nim zakochuje, wydała mi się wprost stworzona do tego celu. Ważne też, żeby podczas lektury mieć świadomość, że nie zamierzałam napisać jego biografii, tylko narysować historię miłosną.”
„Mein Freund Rilke” to idealne wprowadzenie w życie i twórczość Rainera Marii Rilkego – bez roszczenia sobie prawa do przedstawienia całego dorobku poety – a zarazem pełna uroku, puszczająca do czytelnika oko biograficzna fantazja w formie komiksu.
Przekład: Katarzyna Łakomik
Dla czytelniczek i czytelników powieści graficznej „Mein Freund Rilke“ (Mój przyjaciel Rilke) dość szybko staje się jasne, że dziennikarka wpadła właśnie w ramiona samego Rilkego. Współczesna kobieta spotyka króla poezji sprzed stu lat! W trakcie lektury przekonujemy się jednak, że Ellen będzie potrzebowała nieco więcej czasu, by zorientować się, kim jest jej nowy znajomy – i to właśnie ona, która dotąd miała niewiele wspólnego z Rilkem i jego epoką, ma napisać dla magazynu internetowego artykuł na jego temat. Dzięki znajomości z tym dziwnym, sympatycznym i na swój sposób atrakcyjnym panem Ellen dostaje jednak potężny zastrzyk inspiracji, zagłębia się w temat i wyrusza w podróż do kolejnych miejsc związanych z poetą. Na pierwszy ogień idzie Paryż, gdzie spotyka go ponownie…
Autorką treści i rysunków tej „romantycznej powieści graficznej” jest pochodząca z Berlina animatorka filmowa i ilustratorka książek dla dzieci Melanie Garanin. Rainer Maria Rilke od dawna jest bliski jej sercu. Ten urodzony w 1875 roku w Pradze (wówczas należącej do Austro–Węgier), a zmarły w 1926 roku w Szwajcarii poeta do dziś uchodzi za jednego z najważniejszych niemieckojęzycznych liryków modernizmu. Wpisując się w obchody 150. rocznicy urodzin Rilkego, Garanin prezentuje swój nietypowy, pełen humoru romans komiksowy z Rilkem. Już w jej pierwszej, autobiograficznej powieści graficznej z 2020 roku -„Nils – Von Tod und Wut. Und von Mut” (Nils – o śmierci i złości. I o dzielności) poeta pojawił się na chwilę w postaci rysunkowej jako „przyjaciel” i „bratnia dusza” narratorki. Wiersze Rilkego dodawały bowiem rysowniczce otuchy, gdy straciła chorego na białaczkę syna. Ta poruszająca książka udowodniła, jak ta urodzona w 1972 roku rysowniczka potrafi z lekkością opowiadać o sprawach najcięższych. Jej kreskówkowe postaci mają w sobie zawsze coś ujmującego, są pełne ekspresji i życia.
Teraz, w „Mein Freund Rilke” (Mój przyjaciel Rilke), Melanie Garanin opowiada o swoim ulubionym poecie (który zresztą również zmarł na białaczkę) w sposób zaskakująco swobodny i bezpretensjonalny. Kiedy Ellen – współczesna kobieta, wyzbyta złudzeń wobec codzienności i małżeństwa z Volkerem, w którym namiętność dawno już wygasła – spotyka poetę z zupełnie innej epoki, dochodzi niemal do zderzenia kultur. A jednak rysowniczka ściąga „boga poetów” z piedestału, kiedy – wraz z Ellen jako narratorką – opowiada o jego życiu w kolejnych, celnie zarysowanych, epizodach. Szczególnie interesujący etap życia rozgrywa się w Paryżu, do którego przybywa Rilke jeszcze za młodu, by napisać monografię o rzeźbiarzu Auguście Rodinie, i zaczyna formułować oraz zapisywać swoje pierwsze przemyślenia o sztuce.
Ten równoległy sposób prowadzenia narracji nadaje powieści graficznej Garanin wyrazistą strukturę, a komiksowa opowieść, która z taką swobodą przekracza granice życia, śmierci i zmiennych kolei historii, zyskuje dzięki temu solidny fundament, nie tracąc niczego ze swojej lekkości. Podróżnicze, „globtroterskie” życie Rilkego – pełne romansów i przyjaźni z dziś już sławnymi kobietami, takimi jak Lou Andreas–Salomé czy Paula Modersohn–Becker, małżeństwa (szybko zaniedbanego) z rzeźbiarką Clarą Westhoff oraz (w dużej mierze ignorowanego) dziecka – zostaje tu przedstawione z lekkością i humorem. Podążamy za tokiem myśli, często rozbrajającym, uroczo roztrzepanej, tryskającej autoironią bohaterki, której znajomość z nieżyjącym, lecz w tym komiksie niezwykle żywym Rilkem przeradza się w absurdalną amour fou, w iście zwariowany romans. W rezultacie jesteśmy świadkami nie tylko szalonej historii miłosnej, lecz przy okazji dowiadujemy się również całkiem sporo o prawdziwym życiu Rilkego w środowisku artystycznej bohemy.
Lekka kreska Melanie Garanin sprawia, że lektura jest jeszcze przyjemniejsza. Najczęściej autorka rezygnuje z typowych dla komiksu chmurek, a nierzadko także i z tła, gdy w centrum znajdują się myśli lub dialogi. Co pewien czas wplata – wyróżnione na żółto – cytaty z Rilkego zaczerpnięte z jego najważniejszych utworów, przede wszystkim wierszy i listów.
Podobnie jak jej bohaterka, również sama rysowniczka odwiedziła w ramach pracy nad książką wiele miejsc związanych z Rilkem, by prześledzić i unaocznić jego rozwój: od dolnosaksońskiego Worpswede (gdzie poeta przez pewien czas mieszkał w kolonii artystycznej), przez Paryż po Sierre w Szwajcarii.
„Moim marzeniem było przedstawiać Rilkego w sposób pełen czułości i sprawić, by jak najwięcej czytelniczek i czytelników również go pokochało!”, podsumowuje Melanie Garanin. „Perspektywa kobiety, która się w nim zakochuje, wydała mi się wprost stworzona do tego celu. Ważne też, żeby podczas lektury mieć świadomość, że nie zamierzałam napisać jego biografii, tylko narysować historię miłosną.”
„Mein Freund Rilke” to idealne wprowadzenie w życie i twórczość Rainera Marii Rilkego – bez roszczenia sobie prawa do przedstawienia całego dorobku poety – a zarazem pełna uroku, puszczająca do czytelnika oko biograficzna fantazja w formie komiksu.
Przekład: Katarzyna Łakomik
Tekst: Ralph Trommer
Ralph Trommer regularnie pisze recenzje i artykuły specjalistyczne na temat komiksów, powieści graficznych i filmów dla różnych mediów.
Opis
Rainer Maria Rilke w nowej, nowoczesnej perspektywie.
Ellen pisze artykuł o Rainerze Marii Rilkem. Zna to nazwisko, lecz jego twórczość jest jej obca. I nagle dzieje się rzecz niemożliwa – spotyka Rilkego, we własnej osobie! I tak rodzi się miłość – w świecie pośrednim pomiędzy dwiema epokami i dwiema wizjami świata. Melanie Garanin w poetycki i sugestywny sposób rzuca nowe, współczesne spojrzenie na słynnego poetę. Dla wszystkich, którzy kochają Rilkego albo chcą go odkryć na nowo.
(Tekst: Carlsen Verlag)