Ο κόσμος του βιβλίου
Βραβευμένη παιδική λογοτεχνία

Jutta Bauer, Nikolaus Heidelbach, Andreas Steinhöfel © Karen Seggelke © Max Groenert, © Dirk Steinhöfel

Η Jutta Bauer, ο Nikolaus Heidelbach και ο Andreas Steinhöfel υποψήφιοι για το βραβείο παιδικής λογοτεχνίας εις μνήμην της Astrid Lindgren –εν συντομία ALMA– του 2021.

To βραβείο ALMA (Astrid Lindgren Memorial Award), με το υψηλό χρηματικό έπαθλο (περίπου 480.000 ευρώ), απονέμεται από το 2002. Αποκαλείται και βραβείο Νόμπελ της παιδικής και της εφηβικής λογοτεχνίας. Από τους Γερμανούς εικονογράφους παιδικής λογοτεχνίας, μόνο ο Wolf Erlbruch είχε ως τώρα την τιμή να βραβευτεί, το 2017. Τη φετινή χρονιά, για την κατάκτηση του βραβείου θα συναγωνιστούν και άλλοι υποψήφιοι από τη Γερμανία. Μεταξύ αυτών και δύο ιδρύματα – η Διεθνής Βιβλιοθήκη Εφήβων (Internationale Jugendbibliothek) στο Μόναχο και το ατελιέ ένωσης δημιουργών Labor Ateliergemeinschaft στη Φρανκφούρτη. Στις 30 Μαρτίου 2021 θα έρθει η μεγάλη στιγμή της ανακοίνωσης των νικητών, που όπως πάντα θα μεταδοθεί παγκοσμίως μέσω livestream στη 1.00 μ.μ. Ο κατάλογος και μόνο με τις υποψηφιότητες κάθε χρόνο –ο οποίος αυτή τη φορά συμπεριλαμβάνει 263 δημιουργούς– είναι εντυπωσιακός.
 
https://alma.se/nominering/tillkannagivande/
 
Jutta Bauer, Nikolaus Heidelbach, Andreas Steinhöfel
Jutta Bauer, Nikolaus Heidelbach, Andreas Steinhöfel
Ο Andreas Steinhöfel έλαβε μόλις για το πιο πρόσφατο έργο του Rico, Oskar und das Mistverständnis [«Ο Ρίκο, ο Όσκαρ και η παρεξήγηση»] το ετήσιο βραβείο LUCHS της εβδομαδιαίας εφημερίδας Die Zeit. Ο 59χρονος συγγραφέας και μεταφραστής δεν μπορεί να παραπονεθεί για ελλιπή αναγνώριση του έργου του. Από το ξεκίνημά του στον λογοτεχνικό χώρο, με τα βιβλία Dirk und ich [«Ο Ντιρκ κι εγώ»] και Paul Vier und die Schröders [«Ο Πάουλ Τέσσερα και οι Σρέντερ»], είναι ένας από τους σημαντικότερους γερμανόφωνους συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και εφήβους: είναι μια δημοφιλής επιλογή στα σχολικά αναγνώσματα, σημειώνει επιτυχία στον χώρο των ακουστικών βιβλίων –ο Steinhöfel διαβάζει συνήθως ο ίδιος τα έργα του–, και με τις ταινίες Ρίκο και ΄Οσκαρ είναι ένα σταθερό μέγεθος και στον κινηματογράφο. Αφού έζησε πολλά χρόνια στο Βερολίνο, επέστρεψε πάλι στη γενέτειρά του στην Έσση, όπου έπειτα από δώδεκα και πλέον χρόνια στα οποία εκδίδει βιβλία για τον Ρίκο και τον Όσκαρ, έχει νέα σχέδια. Για την τιμητική υποψηφιότητα λέει: «Η Astrid Lindgren είχε ένα το θαυμάσιο ταλέντο ως ενήλικη: θυμόταν πώς σκέφτονται και πώς αισθάνονται τα παιδιά. Ένα καλό παιδικό βιβλίο διαβεβαιώνει τους αναγνώστες του, προσφέροντάς τους είτε γέλιο, είτε παρηγοριά: Δεν είσαι μόνος! Το να προσφέρεται μια θέση σε σένα και στο έργο σου σε αυτήν την παράδοση είναι ήδη ένα “λογοτεχνικό βραβείο”, ακόμη και αν στο τέλος δεν βρεθείς στο βάθρο του νικητή».
 
Πολυβραβευμένη είναι και η Jutta Bauer. Το 2009 της απονεμήθηκε το Ειδικό Βραβείο Συνολικού Έργου του Γερμανικού Βραβείου Εφηβικής Λογοτεχνίας. Η Bauer, που γεννήθηκε στο Αμβούργο, δραστηριοποιείται εδώ και περισσότερα από 40 χρόνια ως καλλιτέχνιδα, ενώ εδώ και χρόνια ανήκει στο ατελιέ ένωσης δημιουργών Ateliergemeinschaft im Goldbekhof στο Βίντερχουντε. Αρχικά, ήταν γνωστή κυρίως ως δημιουργός καρτούν στο γυναικείο περιοδικό Brigitte, ενώ αργότερα ξεχώρισε ως συγγραφές και εικονογράφος στον χώρο του παιδικού βιβλίου. Μαζί με τη συγγραφέα Kirsten Boie έδωσε στις ιστορίες του ήρωα Juli τη χαρακτηριστική τους εικονογράφηση, και τον τελευταίο χρόνο κυκλοφόρησε το Fanny ist die Beste [«Η Φάνι είναι η καλύτερη»], μια ιστορία για παιδιά Δημοτικού. Αλλά και στον χώρο του board book για μικρά παιδιά, δημιούργησε έναν δημοφιλή χαρακτήρα με την αρκουδίτσα Emma. Τα έργα της έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, ενώ το ευαίσθητο, λεπτό της σχέδιο δίνει σε όλους τους χαρακτήρες της ψυχή και ζωντάνια. Ήδη το 2020 βρέθηκε στην πολυπόθητη λίστα υποψηφιοτήτων για το βραβείο ALMA, γεγονός το οποίο κατέγραψε στα σκίτσα των «Ημερολογίων» της (Diaries). «Ήταν πάντοτε τόσο υπέροχα και συναρπαστικά στη Διεθνή Έκθεση Παιδικού Βιβλίου στην Μπολόνια, όπου με ένα ποτήρι σαμπάνια στο χέρι μπορούσες να αγκαλιάσεις αμέσως τον νικητή», λέει η Bauer. Με τα χρήματα του βραβείου θα ήθελε είτε να αγοράσει μια βίλα στο Αμβούργο για να πραγματοποιήσει το όνειρό της για έναν οίκο ευγηρίας γυναικών εικονογράφων, είτε να τα επενδύσει ως αρχικό κεφάλαιο για ένα αρχείο εικονογράφησης στο Αμβούργο.
 
Ο Nikolaus Heidelbach ζει στην Κολονία, όπου εδώ και πολλά χρόνια δουλεύει –συνήθως ταυτόχρονα σε πολλά εγχειρήματα– στο ατελιέ του στο κέντρο της πόλης. Έργα του έχουν επανειλημμένα παρουσιαστεί σε μουσεία. Με αφορμή την έκθεση «Alphabet mit Zeichnern» [«Η Αλφαβήτα των σκιτσογράφων»], που πραγματοποιήθηκε το 2008 στη γενέτειρά του, απάντησε στην ερώτηση του επιμελητή Thomas Linden, εάν τα παιδιά βλέπουν μια εικόνα με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι οι ενήλικες: «Νομίζω πως όλοι ελπίζουμε να είναι έτσι, κι ότι τα παιδιά έχουν μια απροκατάληπτη ματιά. Σίγουρα, έχουν μεγαλύτερη πίστη στις εικόνες. Εμείς θα έπρεπε να προσπαθήσουμε να μην προδώσουμε την εμπιστοσύνη αυτή με εικόνες που δεν έχουν δύναμη». Έχοντας μεγαλώσει σε περιβάλλον καλλιτεχνών – ο πατέρας του ήταν ο ρεαλιστής ζωγράφος από την Κολονία Karl Heidelbach–, ο Nikolaus Heidelbach σπούδασε αρχικά Γερμανική Φιλολογία. Είναι αυτοδίδακτος ζωγράφος και παραμένει πάντα ένας εξαίρετος παρατηρητής και ένας πολύ εκφραστικός εικονογράφος, τον οποίο ανακάλυψε ο εκδότης Joachim Gelberg για το παιδικό βιβλίο. Είναι γνωστός για τις πληθωρικά εικονογραφημένες συλλογές παραμυθιών του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν ή των αδελφών Γκριμ, αλλά και για τα εικονογραφημένα βιβλία του που δεν αφήνουν στην άκρη τα αρνητικά συναισθήματα και συχνά έχουν προκλητικό, ιδιόρρυθμο και εξαιρετικά σύνθετο σχέδιο. Όλα του τα έργα εκπέμπουν μεγάλη καλλιτεχνική δύναμη.
 
Η σύγχρονη γερμανόφωνη παιδική λογοτεχνία οφείλει πολλά και στους τρεις αυτούς δημιουργούς και τους ευχόμαστε καλή επιτυχία στη φετινή απονομή του βραβείου Astrid Lindgren!
 
Η Antje Ehmann εργάζεται ως δημοσιογράφος. Είναι μέλος και εισηγήτρια κριτικών επιτροπών στον χώρο της παιδικής και της εφηβικής λογοτεχνίας.  
 
Pelagia Tsinari