Clara Leinemann Gelbe Monster
[Żółte potwory]

Clara Leinemann jest laureatką międzynarodowego festiwalu literatury lit.COLOGNE za najlepszy debiut prozatorski w 2026 roku. Jej powieść „Żółte potwory” opowiada o Charlie, młodej doktorantce, która pobiła swojego chłopaka – i teraz z własnej woli uczestniczy w spotkaniach grupy wsparcia dla kobiet stosujących przemoc.

Charlie postąpiła niewłaściwie – i chce to odpokutować. Doktorantka matematyki jest niezwykle utalentowana i poważnie zaburzona, nadwrażliwa, wykazuje ponadto objawy zaburzenia osobowości typu borderline. Innymi słowy jest fascynującą młodą kobietą, która, gdy przygląda się sama sobie, staje przed wielką zagadką: „Charlie żywiła głębokie, fundamentalne przekonanie, że wszystko w niej jest nie tak. Od okresu dojrzewania raz po raz podejmowała próby przemiany w lepszego człowieka. Chciała być Shakirą, Heleną z 9b albo główną bohaterką serialu, który w średniej szkole oglądali wszyscy, nieposkromioną, piękną nastolatką fatale z przesadnie wyidealizowanym problemem narkotykowym.”

Wewnętrzną pustkę Charlie wypełnia od kilku lat niepohamowaną wściekłością, która przejawia się zachowaniami szkodliwymi zarówno dla niej samej, jak i dla innych. Na początku powieści posiniaczona doktorantka z Kolonii siedzi na zajęciach grupy wsparcia dla kobiet skorych do rękoczynów. Charlie, która sama wygląda jak ofiara przemocy, pragnie zmierzyć się w gronie osób o podobnym usposobieniu z potwornością, na którą wskazuje już tytuł książki: Żółte potwory. „Będą rozmawiać o formach przemocy, o władzy i kontroli, o sygnałach, cyklach przemocy, zachowaniach konfliktowych, regulowaniu emocji, kobiecych wzorcach zachowań, samoświadomości w związkach, rodzicielstwie, strachu, poniżeniu, emancypacji.”

W retrospekcjach i scenach wybiegających w przyszłość Charlie rekonstruuje swój szalony romans z będącym mniej więcej w tym samym wieku Valentinem, początkującym pisarzem, pracującym dorywczo w księgarni, który początkowo wydaje się jej lepszą wersją własnego kruchego Ja. Ma zielone oczy, jak ona, jest utalentowany, jak ona. Charlie rozpoznaje siebie w innych, ale niczym Narcyz zakochuje się we własnym odbiciu. Charlie i Valentin to wręcz  expected match. Jednak w tej młodzieńczej miłości szybko pojawia się kryzys, aż w końcu dochodzi do wybuchu przemocy, który staje się przyczyną terapii antyagresyjnej. Fascynująca jest aktualność, z jaką Clara Leineman przedstawia toksyczny związek. Na początku obecność Valentina wydaje się Charlie „jak wizyta w drogerii”. Czuje się czystsza, schludniejsza, spokojniejsza, „jakby potrzebowała tylko jego, a jej życie stałoby się prostsze”.

Jednak prostota jest nieosiągalna dla tej skomplikowanej kobiety. Ma krytyczne spojrzenie, potrafi nazwać pozorne pułapki w związku. Szybko dostrzega rzekomo złe nawyki swojego chłopaka i reaguje, jej zdaniem, adekwatnie nawet wtedy, gdy stosuje przemoc.
„Cóż, skoro wciąż zachowujesz się jak chłopczyk, to się nie dziw, że czasami też nie jestem dla ciebie miła. Chciałabym być z dorosłym facetem.” W ten sposób Charlie usprawiedliwia coraz częstsze napaści. To, co mogło być pięknym romansem, pogrąża się w bagnie czarnego narcyzmu, love bombingu, gaslightingu, policzkowania i wybuchów wściekłości: „To mężczyźni zaczęli, a przynajmniej niektórzy z nich”.

Na rynku niemieckojęzycznym jest obecnie dostępnych kilka książek, które poruszają temat zdolności kobiet do obrony, ale także ich potencjału przemocy: prócz Żółtych potworów Clary Leinemann to Es ist hell und draußen dreht sich die Welt Dity Zipfel o kobiecie histrionicznej, oraz książka non-fiction Fighting Like a Woman: Die Geschichte der Frauen, die zurückschlagen, obie ukazały się niemal w tym samym czasie co film Quentina Tarantino Kill Bill: The Whole Bloody Affair. Powieść Clary Leinemann jest najmocniejszą pozycją tego nowego gatunku, a jej siła wynika z celowo prostego i przejrzystego języka. Żółte potwory to udana refleksja literacka nad przemocą i dewiacjami psychicznymi, nad uzależnieniem od miłości i destrukcją. Za pierwszym razem czyta się to swoiste studium przypadku szybko, dając się ponieść jego lekkości, ale przy ponownej lekturze łatwo dostrzec, że za pozorną lekkością kryje się zręczna dramaturgia. Książka Żółte potwory jest sprytną mieszanką dark romance, studium postaci, groteskowego psychothrillera i brawurowej powieści inicjacyjnej. Jest też znakomitym narzędziem do ćwiczenia się w tolerancji dla wieloznaczności, tej niezbędnej umiejętności w epoce radykalnego i zabsolutyzowanego indywidualizmu.

Przekład: Anna Wziątek